Tăng giá điện: Nên cân nhắc thời điểm

Điều không thuyết phục được người dân mà không ít DN hay các hộ sản xuất kinh doanh là ở câu chuyện minh bạch giá thành, minh bạch về các khoản đầu tư, chi phí, doanh thu và lợi nhuận của ngành điện.

Tại sao 9,5%

Phương án tăng giá điện thêm 9,5% “râm ran” trên các phương tiện truyền thông ít ngày này, theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, “có thể hiểu ở thời điểm này EVN, Bộ Công Thương thấy mức lạm phát rất thấp là cơ hội để dần thực hiện lộ trình tăng giá điện đã được tính đến trước đó”.

Nhưng, đáng chú ý là thông tin trên được đưa ra ngay thời điểm 4 bộ gồm NHNN, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính và Công Thương vừa họp phiên thứ nhất triển khai thực hiện “Quy chế phối hợp quản lý và điều hành kinh tế vĩ mô”. Trong đó, mục tiêu quan trọng nhất là phối hợp quản lý và điều hành kinh tế vĩ mô theo mục tiêu nhằm đạt được các cân đối kinh tế vĩ mô trong ngắn hạn và trung hạn, bao gồm tăng trưởng kinh tế, lạm phát, cân đối thu chi nhân sách, cán cân thương mại và tiêu dùng…

Theo thông tin đã đăng tải, EVN có dự kiến điều chỉnh giá bán điện bình quân trong năm 2014 (vào tháng 12/2014) lên 1.652,19 đồng/kWh, tức tăng 9,5% so với giá bán điện bình quân hiện hành (1.508,85 đồng/kWh). Dường như, khả năng tăng giá đang được “bật đèn xanh”. Trước đó, tại Hội nghị giao ban ngày 5/12/2014 của Bộ Công Thương, trong phần kết luận, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng đã có chỉ đạo Cục Điều tiết điện lực chủ trì phối hợp với Tổng cục Năng lượng và EVN nghiên cứu phương án điều chỉnh giá điện…

Giá điện của Việt Nam đã tiệm cận dần giá trung bình của khu vực, dư địa tăng nhiều như trước không còn

Mức tăng 9,5% được đề cập trong trường hợp này cũng rất đáng chú ý. Bởi theo Thông tư 12/2014/TT-BCT của Bộ Công Thương, quy định tính toán mức giá bán lẻ điện bình quân (văn bản hướng dẫn thực hiện Quyết định số 69/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định cơ chế điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân), EVN được quyết định tăng đến 7% giá điện; từ 7% đến dưới 10% thì Tập đoàn này sẽ phải trình Bộ Công Thương xem xét; từ 10% trở lên sẽ phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Một số chuyên gia cũng lưu ý điểm này, mức giá này nằm trong khung giá quy định trong quyết định của Thủ tướng về khung giá mức bán lẻ điện bình quân các năm 2013-2015. Nhìn lại thời điểm tăng giá gần nhất là từ ngày 1/8/2013, đến nay được 16 tháng nên đáp ứng thời gian điều chỉnh giữa hai lần liên tiếp tối thiểu là 6 tháng. Với mức tăng 9,5%, EVN được phép điều chỉnh sau khi báo cáo và được Bộ Công Thương chấp thuận.

Đồng thời, trả lời phóng viên Thời báo Ngân hàng về vấn đề này, TS. Lê Đăng Doanh cho biết, từ năm 2013, Bộ Công Thương và EVN đã trình phương án tăng giá điện thêm 14% nữa, thực hiện trong năm 2014, nhưng do để kiềm chế lạm phát, không đẩy chi phí đầu vào nhiều ngành sản xuất tăng cao, Chính phủ đã không chấp thuận. Như vậy, mức tăng giá 9,5%, giả thử theo như đề xuất nói trên, là sự dồn tích từ trước, đến thời điểm này mới được đưa ra một lần nữa.

Cần giảm sốc

“Không rõ lúc nào phương án được thực hiện và tăng mức bao nhiêu. Nhưng cho dù lạm phát hiện nay khá thấp, sắp Tết thì người dân cần dồn tiền chi tiêu nhiều khoản, có thêm tin điện tăng giá thì về tâm lý người dân không chấp nhận. Hơn nữa, giá điện tăng ảnh hưởng khá mạnh đến nhiều ngành sản xuất, nhất là xi măng và sắt thép”, TS. Lê Đăng Doanh nói với phóng viên Thời báo Ngân hàng.

Vấn đề này, ông Trần Viết Ngãi, Chủ tịch Hiệp hội Đầu tư năng lượng Việt Nam cho biết, Hiệp hội cũng có đề xuất việc tăng giá điện, nhưng mức tăng không cao như thế. Lý do tăng giá vì giá than “đắt”; thủy điện khô cạn, phát ít; khí không đủ nên phát hỗn hợp cả dầu và khí. Nhưng đây mới là đề xuất. Trong khi, giá bán điện hiện khoảng 7,5 cen/kWh, nếu giá là 9 cent/kWh thì đã bằng với giá khu vực. Nhưng Hiệp hội cũng tỏ rõ quan điểm muốn tăng giá bán phải chứng minh giá thành, lỗ lãi, tỷ suất lợi nhuận…

Giải thích vấn đề tăng giá điện được đưa ra lúc này, ông Trần Đình Long, Chủ tịch Hiệp hội Điện lực Việt Nam nói, “do tính toán cân đối tài chính”. Cuối năm, EVN nhìn vào những thông tin về cân bằng thu chi nên mới có đề nghị tăng giá điện. “Còn hợp lý hay không mỗi người tùy theo quan điểm của mình có tính khác nhau. Với người tiêu dùng thì lần nào tăng cũng không hợp lý nên phải nhìn từ hai phía”, ông Long nói.

Bởi, giá điện sau mấy năm liền tăng giá thì giá điện của Việt Nam đã tiệm cận dần giá trung bình của khu vực, dư địa tăng nhiều như trước không còn. “Để đảm bảo cân bằng thu chi của EVN cần các giải pháp đồng bộ, nhiều cơ quan cần có trách nhiệm về việc này như Cục Điều tiết điện lực, Cục Quản lý giá… Nhưng thời điểm này, đứng về phía lợi ích của nhà sản xuất, người tiêu dùng nên cân nhắc thời điểm nào nên áp dụng”, ông Long nói rõ quan điểm.

Và hơn hết, điều không thuyết phục được người dân mà không ít DN hay các hộ sản xuất kinh doanh là ở câu chuyện minh bạch giá thành, minh bạch về các khoản đầu tư, chi phí, doanh thu và lợi nhuận của ngành điện. Hơn nữa, cũng không có một thông tin chính thức nào được đưa ra từ cơ quan chức năng, để góp phần giải thích rõ với công luận, tạo sự đồng thuận từ người dân trong việc thực hiện lộ trình tăng giá điện và giúp làm quen dần với cơ chế giá thị trường. Điều này càng khiến dư luận luôn cảm thấy “không công khai, thiếu minh bạch” từ cơ quan chức năng và EVN.

TS. Lê Đăng Doanh cho rằng, nên sớm đưa ra lộ trình tăng giá và theo ông mức tăng 4% là hợp lý, để DN điều chỉnh và thích nghi. Ông thêm rằng, cần phải có những thông tin chính thống với những lý giải rõ ràng để người dân, DN hiểu thì mới có được sự đồng thuận. Nhất là giờ đây, giá dầu đã giảm nên EVN và Bộ Công Thương nên giải thích rõ trong phương án tăng giá đã tính theo phương án giá dầu nào…

Theo Ngọc Linh/Thời báo Ngân hàng

Tin Liên Quan