Thiếu cơ chế hội nhập: DNNVV đối mặt thách thức lớn hơn

Theo TS. Nguyễn Đình Cung, DN Việt Nam đang thiếu những nền tảng cơ bản để phát triển, rất cần nỗ lực hành động để xây dựng nền tảng phát triển đó bằng tái cấu trúc căn bản và một loạt các chính sách mới, một chiến lược phát triển mới.

Tiếp tục ảm đạm hơn 2 năm trước và đến nay chưa có dấu hiệu cải thiện là những mô tả rất sinh động về bức tranh DNNVV Việt Nam, vừa được nêu tại Báo cáo “Đặc điểm môi trường kinh doanh ở Việt Nam”, do Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) chủ trì, phối hợp với Bộ LĐ-TB&XH thực hiện và có sự hỗ trợ của Đại sứ quán Đan Mạch, công bố sáng 4/11 tại Hà Nội. “Nếu vẫn như thế này thì DN Việt Nam không thể lớn được”, TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM nhắc lại vấn đề đã từng được chỉ ra tại các báo cáo trước đó.


Ảnh minh họa

Báo cáo lần thứ 5 trong chuỗi 10 năm nghiên cứu, điều tra trên cùng một nhóm DNNVV. Trong đó, tập trung vào DN siêu nhỏ và hộ gia đình sản xuất kinh doanh. Và phần đông trong số đó đang kinh doanh không chính thức. GS. John Rand (Đại học Copenhagen – Đan Mạch) nêu một con số đáng chú ý, trong hơn 2.400 DN từng được điều tra những lần trước, nay xác định có 431 DN không còn tồn tại. Đáng lo ngại đến 1/2 số DN đã rời thị trường là những DN đã hoạt động từ 11 đến 20 năm, 1/4 số DN có tuổi từ 6 đến 10 năm. 15% số DN đã chuyển đổi ngành nghề…

Nhưng, đó chỉ là bể nổi những khó khăn của các DN. Cũng theo báo cáo nói trên, có đến 84% số DN tham gia cuộc điều tra lần này khẳng định họ đối mặt khó khăn hơn so với năm 2011. Kết quả là có đến 25% số DN giảm về quy mô. “Đây là sự thay đổi đi xuống”, GS. John Rand bình luận. Còn chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cảnh báo một thực tế đáng lo ngại: “DN siêu nhỏ, DN hộ gia đình đã ở góc cùng rồi, giảm quy mô đi đâu được nữa…”.

Với tư cách là một chủ DN nhỏ, ông Nguyễn Gia Hảo, trọng tài viên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam cho rằng: Môi trường kinh doanh tổng thể dường như không được cải thiện so với trước, cho dù Chính phủ thể hiện nhiều quyết tâm cải cách. Theo ông, nếu mở rộng quy mô điều tra thì bức tranh còn ảm đạm hơn thế bởi những khó khăn nội tại, những tồn tại vẫn còn nguyên đó, những nỗ lực cải cách cũng chỉ mới ở bước đầu thực hiện. Điều này cũng thể hiện ở xu hướng giảm đầu tư của DN.

TS. Lê Đăng Doanh chia sẻ thêm: “Tôi gặp DN nhiều, nghe DN nói, họ đang trông chờ và kỳ vọng những quyết tâm cải cách mạnh mẽ mà Chính phủ, và Thủ tướng đã công bố được thực thi…”.

Một điểm quan ngại được ghi nhận trong báo cáo, đó là chi phí phi chính thức vẫn tăng lên. Tỷ lệ DN có chi phí phi chính thức năm 2013 cao hơn năm 2011. Họ coi đây là một khoản chi phí thường xuyên trong hoạt động để có tiếp cận dịch vụ công tốt hơn, có được khoản nộp thuế ít hơn. Điều tra cho thấy, 38,5% số DN không chi phí không chính thức ở năm 2011, sang năm 2013 đã “chi hối lộ”.

Nhũng nhiễu tăng và thủ tục hành chính tiếp tục phức tạp có lẽ cũng là nguyên nhân độ chính thức hóa của DN giảm dần. Vì DN “ngại va đụng với nhiều sự phức tạp và áp lực” khi chuyển từ quy mô hộ gia đình, DN không chính thức sang chính thức, bất chấp hoạt động không chính thức bó hẹp khả năng phát triển của DN. Điều này được TS. Nguyễn Đình Cung giải thích: Khi đã trở thành DN chính thức thì không gian phát triển rộng hơn, còn hoạt động không chính thức là bị giới hạn ở một không gian hẹp. Đó cũng là một yếu tố khiến DN không lớn được.

“Nhiều năm đã từng hỏi nhau vì sao DN Việt Nam không lớn được. Tôi cho rằng, nếu vẫn thế này thì còn không lớn được”, ông Cung nói. Bởi theo ông, DN Việt Nam đang thiếu những nền tảng cơ bản để phát triển, rất cần nỗ lực hành động để xây dựng nền tảng phát triển đó bằng tái cấu trúc căn bản và một loạt các chính sách mới, một chiến lược phát triển mới.

Ông Doanh, ông Hảo, ông Cung và bà Chi Lan cũng bày tỏ quan ngại, hội nhập đã ập đến cửa nhưng tồn tại cũ vẫn còn đó. Đã vậy, chúng ta dường như mới chỉ nỗ lực đàm phán hội nhập sao cho có lợi nhất, nhưng lại chưa có những chuyển biến mạnh mẽ để chuẩn bị trong nước. Không chuẩn bị tốt thì một lần nữa hội nhập rộng, cơ hội không chớp được mà thách thức khó khăn có thể ùa tới nhiều hơn.

Theo Tri Nhân/Thời báo Ngân hàng

Tin Liên Quan